Öncelikle İnterseks terimini tanımlayalım sonra ise teşhis, tanı ve tedavi yollarına hep birlikte bakalım.
İnterseks; şüpheli görünen dış genital yapı anlamındadır. Hermafrodit veya Seksüel Gelişim Bozukluğu diye de isimlendirilir. Çocuğun kromozom yapısı ile genital yapısının uyumsuz olma halidir. Örneğin; kromozom yapısı kız ancak görünüm erkek gibi olan. Ancak bu hastalara ‘çift cinsiyetli’ denilmez çünkü her iki cinsiyetten biri muhakkak daha baskındır!
İnterseks neden olur?
İç ve dış genital organların arasında bir tutarsızlığın bulunması ile karakterize olan İnterseks, genellikle cinsiyet gelişim bozukluğuna yol açan genetik farklılıklar sonucunda oluşur. İnterseks bir kişide cinsiyeti belirleyen kromozom yapısı 45+XX veya 45+XY şeklinde olabilir.
Genetik bozuklukların haricinde İnterseks’e yol açabildiği düşünülen diğer risk faktörleri arasında şunlar yer alır:
- Anne karnındaki bebeğin erkek cinsiyet hormonlarına aşırı düzeyde maruz kalması
- Kadın ve erkek cinsiyet hormonları arasındaki dengesizlik
- Yumurtalık veya testislerden cinsiyet hormonlarının yetersiz salgılanması
- Vücutta üretilen testosteronun kullanılabilirliğini azaltan tıbbi sorunlar
- Tarımsal pestisitler, kimyasal ajanlar veya radyasyona maruz kalma
- Annede testosteron hormonu üreten yumurtalık kistlerinin veya tümörlerinin varlığı
- Konjenital adrenal hiperplazi
- Erkeklik hormonlarını kadınlık hormonlarına dönüştüren aromataz enziminin eksikliği veya fazlalığı
Yukarıdaki durumların çoğu, interseksin oluşumu üzerinde etkili olabileceği düşünülen risk faktörleridir.
Teşhisi Nasıl Konulur?
İnterseksin türüne göre teşhis doğumdan sonra hemen konulabileceği gibi ergenlik dönemine kadar gecikebilir veya nadir olarak bu sorun hiç tespit edilemeyebilir. İnterseksin oluşumu üzerinde etkili olabileceği düşünülen risk faktörleri fark edilir fark edilmez, detaylı bir incelemeye alınmalı, kromozomal yapıları, iç ve dış genital yapıları ve gonadları (testis ya da over) tespit edilmelidir. Bu tip hastalar, yenidoğan uzmanı, endokrinoloji uzmanı, çocuk üroloğu ve çocuk psikiyatristinden oluşan bir ekipçe takibe alınmalı ve tedavi edilmelidir.
Teşhis için kullanılabilecek yöntemler arasında,
- Kromozom analizi,
- Hormon ve elektrolit seviyelerinin ölçülmesine ilişkin testler,
- Ultrason görüntülemesi,
- Endoskopik muayeneler,
- Moleküler testler,
- Manyetik rezonans görüntülemesi (MRG),
- Hormon stimülasyon testleri gibi tıbbi tetkikler yer alır.
Nasıl bir tedavi uygulanır?
İnterseks vakalarında tedavi, öncelikli olarak elbette ki medikal tedavidir. Yani öncelikle hastanın ihtiyaç duyduğu sıvı elektrolit tedavisi ve gerekiyorsa hormon takviyesi yapılır. Örneğin Konjenital Adrenal Hiperplazili kız çocuklarında önce böbrek üstü bezinden kaynaklanan hormonal dengesizlikler giderilmeli, eksik olan hormonlar yerine konmalı, sıvı ve elektrolit dengesi sağlanmalıdır. Cerrahi tedavi ise bundan sonra yapılmalıdır.
İnterseks vakalarının cerrahi tedavisi için söylenebilecek genel ilkeler şunlardır:
Eğer kromozomal yapısı erkek olan bireyde erkek cinsiyet tercih edilecekse inmemiş testis ve hipospadias ameliyatları ilk 18 ay içerisinde gerçekleştirilmelidir. Eğer dişi cinsiyet yapılacaksa yumurtalıkların alınması işlemi, hayatın ilk safhalarında yapılmalıdır. Bunlara ilaveten eğer gerekli ise bireyin ihtiyaç duyduğu diğer rekonstrüktif operasyonlar da yapılmalıdır.
Yumurtalıkların alınması [gonadektomi] çoğunlukla koruyucu amaçla yapılır; çünkü bu yumurtalıklar, interseksin tipine göre değişmekle birlikte yüksek oranlarda kanserleşme riski barındırır. Ama bu tüm interseks vakalarında yumurtalıklar alınıyor[alınması gerekiyor] anlamına gelmez. Çünkü yumurtalıklar sadece karşı cinse ait ise veya anormal bir şekilde gelişmiş [yani disgenetik] ise alınır.
Değerlendirme: Görüldüğü üzere İnterseks bir genetik rahatsızlık olup; davranış bozukluğu olan eşcinsellik ile karıştırılmamalıdır! İkisi arasında hem fizikî yani hormonal hem de psikolojik olarak farklar vardır. Bu hastalar ‘çift cinsiyetli’ olarak kabul edilmezler. Çünkü cinsiyetlerinde erkeklik ya da kız hormonlarından biri ağır basmaktadır; her iki cinsiyetteki hormonların eşit olması diye bir durum söz konusu değildir! LGBT gruplarına İ harfiyle İnterseksi de eklediklerini görüyoruz. Ancak İnterseks, hiçbir açıdan diğerlerine dâhil olabilecek bir türde değildir! LGBT lobilerinin İnterseks hastalarının tedavi olmalarına engel olduğunu, onları türlü psikolojik seanslarla etki altına alıp normal bir insan gibi yaşamalarının önüne geçtiklerini çeşitli kaynaklardan ve dahi kendi çalışmalarından görüyor, okuyor ve takip ediyoruz. Bizler İnterseks hastalarına tedavi olma haklarını ellerinden almaya çalışan bu lobilere karşı uyarma görevimizi yapıyor ve bu yapılara güvenmemelerini telkin ediyoruz! Çünkü biliyoruz ki:
HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ – Madde 11: Hasta, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını istemek hakkına sahiptir.
Gökkuşağı Hepimizin (@gokkusagihepimizin) • Instagram fotoğrafları ve videoları